e-lubelskie

Polesie chełmskie

Oceń ten artykuł
(0 głosów)
Dział:: Polesie chełmskie

Najatrakcyjniejsze przyrodniczo tereny objęte zostały granicami parków krajobrazowych. Jeden z nich - Strzelecki PK leży na pograniczu z Wyżyną Wołyńską, drugi - Chełmski - w centrum regionu.

 


Chełmski Park Krajobrazowy, którego kształt można porównać do litery "L" leży na północny zachód od Chełma. Rozpoczynający się tuż za przedmieściami Chełma park leży na terenie dwóch krain: Pagórów Chełmskich i Obniżenia Dubienki.
Część leżąca na Pagórach jest bardziej atrakcyjna pod względem krajobrazu i łatwiej dostępna.  Natomiast obszary leżące w Obniżeniu Dubienki są często zabagnione,  ale na pewno ciekawsze dla osób o zacięciu przyrodozawcy.
Chełmski Park Krajobrazowy, powstał w 1983 roku obejmuje 14 350 ha. Chroni nieznacznie przekształcone kompleksy leśne i torfowe w których żyją rzadkie gatunki roślin i zwierząt.
Torfowiska parku to w większości torfowiska niskie - unikalne w skali kraju torfowiska węglanowe.
Tuż obok torfowisk występują niewielkie wzniesienia kredowe, których zbocza są siedliskami ciekawej roślinności stepowej. Teren Chełmskiego PK jest jedną z najważniejszych ostoi ptaków w kraju, gniazduje tu ponad 150 gatunków ptaków w tym wyjątkowo rzadka, zagrożona wyginięciem, wodniczka a także czarny bocian, żuraw, orlik krzykliwy, sowa błotna.

Na północ od Sawina znajduje się rezerwat leśny "Bachus", najstarszy w parku. Dwa rezerwaty torfowiskowe "Bagno Serebryskie"  i "Brzeźno" (chronią wyjątkowo rzadkie torfowisko węglanowe) leżą bliżej Chełma (kilka km od miasta). Postawiono tam na ścieżkach turystycznych wyznaczonych do zwiedzania dwie platformy obserwacyjne. W Brzeźnie funkcjonuje ponadto ośrodek dydaktyczno-muzealny Zarządu Chełmskich Parków Krajobrazowych.
Dobrą bazą do wycieczek w północną część  Parku Krajobrazowego jest Sawin, duża wieś położona w obniżeniu Dubienki, ale otoczona Wałem Uhruskim.
To miejsce zaznaczone w historii działań militarnych. W czasie powstania styczniowego, 21 listopada 1863 miała tu miejsce krwawa bitwa. Polacy zostali okrążeni, ale przebili się z dużymi stratami. Poległych wtedy 56 powstańców pochowano w Sawinie.
W 1939 miała tu miejsce bitwa z Niemcami, a w kwietniu 1944 w Chełmie  Niemcy rozstrzelali 13 żołnierzy miejscowej AK. Wreszcie po przejściu frontu, w 1944 roku, szkolono tu korpus pancerny drugiej armii WP (przed bitwą budziszyńską). Stąd czołg na ustawionym w środku miejscowości postumencie.

Dolina Bugu

Urocza zwłaszcza w okolicy Uhruska - letniskowej wsi - gdzie Pagóry Chełmskie schodzą prawie do samej doliny rzeki, tworząc piękne krajobrazy. Przy nieczynnej stacji PKP cmentarz - z mogiłą 8 żołnierzy poległych tu w walce z Armią Czerwoną 28 sierpnia 1920. Archeolodzy do dziś szukają śladów wspaniałej przeszłość Uhruska - w XIII wieku Daniel Romanowicz, książę halicko- włodzimierski przeniósł do Uhruska stolicę. Najstarszy ocalały zabytek to XVII-wieczny kościół, przebudowany w stylu klasycystycznym.
Jadąc szosą równoległą do Bugu, na południe, po 8 kilometrach trafimy do otoczonej łąkami miejscowości  Hniszów. W pozostałościach podworskiego parku pomnikowy, 700 letni Dąb Bolko, o 9-metrowym obwodzie pnia  i wysokości 28 metrów. To najpotężniejszy dąb na lubelszczyźnie.

Trzy kilometry na południe Świerże - położone na wysokim brzegu Bugu dawne miasto z zachowanym układem przestrzennym i rynkiem. W czasie wojny kompletnie zniszczony został pałac  hr. Adama Tarnowskiego, ale pozostał park, który  choć też mocno zniszczony, nadal należy do najcenniejszych na lubelszczyźnie.
Po następnych 8 kilometrach (jeśli uda się przejechać w Okopach przez szosę prowadzącą do przejścia granicznego w Dorohusku) warto się zatrzymać nad skarpą Bugu, przy XVIII-wiecznym dorohuskim pałacu Suchodolskich,
Po następnych 5 kilometrach w górę Bugu - piękny i jeszcze nie zatłoczony zalew Husynne.

Kolejne 10 kilometrów w tym samym kierunku Uchańka - a przy niej kopiec Kościuszki. To właśnie obok Uhańki odbyła się w 1792 roku bitwa "Pod Dubienką" w której Kościuszko ze swoją dywizją zadał poważne straty przeważającym liczebnie Rosjanom. Prawie dokładnie w tym samym miejscu, w insurekcji kościuszkowskiej dwa lata później, stoczona została kolejna bitwa - tym razem dowodzący Polakami generał Zajączek nie poradził sobie zbyt dobrze.
4 km na południe - Dubienka. Siedziba gminy, kiedyś wielonarodowa miejscowość licząca aż 7 tys. mieszkańców, dziś tylko tysiąc. Przy rynku na postumencie czołg t-34, a przy liceum działko z okresu drugiej wojny.
Ok kilometra na południe - Starosiele - położona nad starorzeczem Bugu (gdzie urządzono kąpielisko) miejscowość letniskowa, a kolejne 5 km dalej - Skryhiczyn - kiedyś trójnarodowa wieś której ludność składała się z Polaków,  Ukraińców i Żydów, którzy, co nietypowe, byli tu nie tylko rolnikami ale też właścicielami majątku. Ze wzgórza piękny widok m in. na lasy Strzeleckiego Parku Krajobrazowego

Strzelecki Park Krajobrazowy obejmuje kompleks Lasów Strzeleckich (lasy stanowią 2/3 z 12 tyś. ha parku). Położony jest na południowo-wschodnich krańcach Polesia Chełmskiego a więc na płaskich terenach Obniżenia Dubienki (wyróżnia się krajobrazowo jedynie wcięta dolina Bugu). Tereny parku są bardzo interesujące ze względu na przyrodę ożywioną: w wyniku wojennych zawirowań żyzne  tutejsze ziemie nie mają wielu mieszkańców i w rezultacie możemy podziwiać bardzo bogaty przyrodniczo las.
Wśród mieszanych lasów dominuje sosna (50 proc) i dąb (30 proc). Na żyznych glebach wyrósł tu nawet specjalny ("matczański") typ sosny który można podziwiać m. in w rezerwacie "Liski" (sosny stanowiące 95 proc. drzewostanu rezerwatu, osiągają tu 30 m. wysokości)
W drugim z rezerwatów przyrody: „Siedliszcze” chronione są siedziby orlika krzykliwego) Obszar całego parku jest ostoją ptaków o znaczeniu krajowym, a jeśli chodzi o ptaki drapieżne park jest miejscem wyjątkowym nawet na skalę europejską.
Wystepują tu także bóbr, jenot, wilk, łoś, a w starorzeczach Bugu żółw błotny.

Czytany 1960 razy Ostatnio zmieniany czwartek, 10 październik 2013 13:40
Więcej w tej kategorii: Chełm »

Na twitterze